Testy na alergie u dzieci są naprawdę potrzebne w przypadku nawracających objawów takich jak pokrzywka, wysypki, przewlekły kaszel, przewlekły nieżyt nosa, zapalenie spojówek, świszczący oddech, wymioty, biegunki lub swędzenie skóry [1][5]. Wczesna diagnostyka pozwala na wdrożenie skutecznej profilaktyki oraz ograniczenie ryzyka powikłań [1][2].
Kiedy testy alergiczne u dzieci są niezbędne?
Testy alergiczne należy rozważyć przede wszystkim u dzieci z utrzymującymi się lub nawracającymi objawami sugerującymi alergię wziewną, pokarmową lub kontaktową [1][4][5]. Objawy takie jak przewlekły nieżyt nosa, nawracająca pokrzywka, trudny do opanowania kaszel czy długotrwałe zmiany skórne wyraźnie wskazują na konieczność pogłębionej diagnostyki [1][5]. Wskazaniem jest także brak poprawy po podstawowym leczeniu objawowym oraz obecność alergii w rodzinie [4].
Testy są szczególnie istotne, gdy symptomy zaburzają codzienne funkcjonowanie dziecka lub prowadzą do przewlekłych powikłań, takich jak atopowe zapalenie skóry czy astma [1][4]. Wywiad dotyczący diety, środowiska życia oraz kontaktów ze zwierzętami lub dymem tytoniowym stanowi nieodłączny element diagnostyki [1][4].
Rodzaje testów alergicznych i odpowiedni wiek dziecka
Testy skórne (punktowe i płatkowe) wykonywane są najczęściej dopiero od 3-4 roku życia. Wynika to z potrzeby współpracy dziecka, większej powierzchni skóry oraz wyższej wiarygodności wyników [1][2][7][9]. Wcześniejsze wykonanie testów skórnych u dzieci poniżej 3 lat nie jest zalecane. Badania wykonane za wcześnie charakteryzują się niską wiarygodnością ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego i skłonność do reakcji nadmiernych [3][9].
Testy z krwi (oznaczenie IgE specyficznych dla konkretnych alergenów) mogą być przeprowadzane już od 6 miesiąca życia. Metoda ta nie ma ograniczeń wiekowych i jest bezpieczna nawet przy występowaniu objawów [2][3][5][8]. Trzeba jednak pamiętać, że w przypadku niemowląt wiarygodność wyników jest ograniczona przez niedojrzałość układu immunologicznego [3][8].
Proces diagnostyczny i przebieg testów
Pierwszym etapem jest szczegółowy wywiad lekarski obejmujący analizę objawów, sposobu odżywiania, wpływów środowiskowych oraz historii rodzinnej alergii [1][4]. Następnie zalecane są badania fizykalne, a w razie wskazań – testy alergiczne: skórne, serologiczne (krwi) lub prowokacyjne [1][4].
Testy skórne punktowe polegają na naniesieniu alergenu na przedramię i lekkim nakłuciu skóry. Reakcja alergiczna w postaci bąbla oceniana jest po 15-20 minutach [1][4]. W testach płatkowych plaster z substancją uczulającą pozostaje na skórze do 72 godzin, a reakcja odczytywana jest po zdjęciu plastrów [1][4].
W testach z krwi dokonuje się pomiaru swoistych przeciwciał IgE dla poszczególnych alergenów. Wyniki testów molekularnych pozwalają na precyzyjne monitorowanie alergii pokarmowych – na przykład mleka czy jajek – na które dzieci nierzadko wyrastają [3]. Testy prowokacyjne wykorzystuje się głównie w diagnostyce alergii pokarmowych pod kontrolą lekarza [4].
Przeciwwskazania i ograniczenia testów alergicznych
Testy skórne nie powinny być wykonywane u dzieci poniżej 3 roku życia, w przypadku aktywnych zmian na skórze, podczas stosowania leków antyhistaminowych czy u dzieci, które nie współpracują podczas badania [2][3][7][9]. Istnieją także czasowe przeciwwskazania podczas przebiegu infekcji czy nasilonych objawów alergicznych [1].
Testy z krwi są wolne od przeciwwskazań wiekowych, choć wiarygodność wyników u dzieci poniżej pierwszego roku życia może być ograniczona [3][8]. Dodatkowo, testy skórne są bardziej efektywne w wykrywaniu alergii wziewnych, natomiast ograniczone w diagnostyce alergii pokarmowych, zwłaszcza u najmłodszych [3][4][8][9].
Znaczenie powtarzalności i sezonowości testów
Ze względu na możliwość nabywania nowych uczuleń u dzieci zaleca się powtarzanie testów alergicznych co 12 miesięcy [3]. Pozwala to na aktualizację diagnozy oraz lepszy dobór strategii postępowania [3].
Testy najlepiej wykonywać poza sezonem objawów, na przykład testy na alergeny pyłków przeprowadzać jesienią, kiedy stężenie pyłków w powietrzu jest niskie [6]. Minimalizuje to ryzyko fałszywych wyników i pozwala na trafniejsze rozpoznanie przyczyn objawów [6].
Wnioski: kiedy testy na alergie u dzieci są rzeczywiście potrzebne?
Testy alergiczne są niezbędne u dzieci z przewlekłymi lub powtarzającymi się objawami typowymi dla alergii, zwłaszcza gdy nie reagują one na standardowe leczenie lub mają wpływ na funkcjonowanie dziecka [1][4][5]. Wybór rodzaju testu i termin jego wykonania zależy od wieku dziecka, rodzaju objawów oraz przeciwwskazań [1][2][3]. Diagnostyka powinna zawsze być poprzedzona analizą wywiadu i badania klinicznego [1][4].
Nowoczesne metody diagnostyki molekularnej zwiększają precyzję i bezpieczeństwo wykrywania alergii, szczególnie pokarmowych, pozwalając na systematyczne monitorowanie aż do uzyskania tolerancji na dany alergen [3]. Ważne pozostaje powtarzanie testów oraz konsultacja z lekarzem alergologiem w przypadku niejasności co do przyczyny objawów [3][4].
Źródła:
- https://emotopic.pl/porady/skorne-testy-alergiczne-u-dzieci/
- https://badamydzieci.pl/porady/alergie/testy-alergiczne-u-dzieci-od-jakiego-wieku/
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/diagnostyka-alergii-u-dzieci/
- http://pacjent.gov.pl/aktualnosc/kiedy-dziecko-ma-alergie
- https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne/testy-alergiczne-dla-dziecka/
- https://zdrowegeny.pl/poradnik/kiedy-testy-na-alergie
- https://dimedic.eu/pl/wiedza/testy-alergiczne-u-dzieci-od-jakiego-wieku-jaka-cena
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/diagnostyka-serologiczna-alergii-najmlodszych/
- https://pulsmedycyny.pl/medycyna/alergologia/testy-alergiczne-wykonane-przed-ukonczeniem-4-roku-zycia-sa-niewiarygodne/
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.