Dziewczynka z zapałkami o czym opowiada ta poruszająca baśń?

Dziewczynka z zapałkami to baśń autorstwa Hansa Christiana Andersena, która poprzez poruszającą historię ukazuje problem ubóstwa, głodu i społecznej obojętności oraz niesie mocne przesłanie wychowawcze. Już w pierwszych zdaniach opowieści spotykamy się z losem biednej dziewczynki w Sylwestrowy wieczór – los ten przez dziesięciolecia stanowi przestrogę i lekcję wrażliwości na cudze cierpienie^[1][3].

Autor, czas powstania i znaczenie kulturowe

Dziewczynka z zapałkami została napisana przez duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena w 1845 roku, początkowo pod tytułem Den Lille Pige med Svovlstikkerne^[1][2]. Baśń napisana jest prozą i od ponad 180 lat inspiruje twórców filmów, poetów, kompozytorów i pisarzy na całym świecie^[1].

Dzieło Andersena cieszy się uznaniem za wprowadzenie ponadczasowych wartości edukacyjnych i głębokiej refleksji nad kondycją człowieka oraz społeczeństwa. Autor napiętnował obojętność i egoizm ludzkiej natury, wyraźnie apelując o empatię oraz otwartość na potrzeby słabszych^[4].

Fabuła: zwięzłe streszczenie wydarzeń

Akcja rozgrywa się w Sylwestrowy wieczór, kiedy mała, głodna i zmarznięta dziewczynka z ubogiej rodziny chodzi boso ulicami miasta, próbując sprzedać zapałki, by zarobić na życie^[1][3][5][8]. Nikt jednak nie zwraca na nią uwagi – ludzie spieszą do domów i przygotowują się do świętowania, pozostawiając dziecko samotne i bez wsparcia^[1][3].

Bohaterka nie odważa się wrócić do domu w obawie przed ojcem, który mógłby ją ukarać za brak zarobku^[5]. Skrajna bieda oraz strach przed rodziną zmuszają ją do pozostania na mrozie, gdzie ulega marzeniom i wizjom pod wpływem zapalanych zapałek^[5][6].

Symbole, wizje i struktura baśni

Dziewczynka zapala cztery pojedyncze zapałki, każda z nich przenosi ją w świat ciepła i marzeń, choć ich blask gaśnie równie szybko, jak ulotne nadzieje^[5][6]. Ostatnia, desperacka próba rozświetlenia mroku skutkuje zapaleniem całego pudełka naraz^[5]. Cztery główne wizje to:

• Rozgrzany piec – symbol obietnicy ciepła i ratunku, który znika wraz z gaśnięciem płomienia^[5]
• Świąteczna uczta – marzenie o sytości i rodzinnej bliskości, szybko utracone^[5]
• Choinka ozdobiona światłami – symbol dziecięcego pragnienia oraz tradycji, także odchodzący w niepamięć^[1][5]
• Pojawienie się ukochanej babci – ostatnia łut nadziei, by nie zostać samą; dziewczynka zapala resztę zapałek, by zatrzymać ją przy sobie^[1][2][5]

Symbolika baśni wybrzmiewa szczególnie w zakończeniu. Zmarznięta dziewczynka zostaje znaleziona martwa, ze spalonym pudełkiem zapałek. Uśmiech na jej twarzy sugeruje, że w ostatnich chwilach odnalazła spokój i ukojenie – już nie była samotna ani głodna^[6].

Społeczne przesłanie i aktualność baśni

Baśń Andersena niezwykle wyraziście podkreśla kontrast między ubóstwem głównej bohaterki a bogactwem oraz szczęściem innych ludzi w noc sylwestrową^[3][5]. Autor piętnuje obojętność i egoizm, apelując, by dzieci – ale i dorośli – nie pozostawali głusi na potrzeby bliźnich^[4].

Wskazuje też, jak niewidoczny potrafi być dramat ludzi najbardziej potrzebujących, gdy społeczeństwo skupia się na własnych przyjemnościach i świętowaniu^[4]. Dla Andersena baśń miała być przestrzeżeniem i przypomnieniem o obowiązku pomocy innym, stanowiąc zarazem jeden z najważniejszych utworów o walorach dydaktycznych i humanistycznych^[4].

Zakończenie i wpływ na odbiorców

Finał baśni przynosi czytelnikowi lekcję o tym, jak często ofiary losu i wykluczenia pozostają niezauważone przez społeczeństwo^[6]. Andersen za pomocą losów dziecka w prosty, lecz wstrząsający sposób upomniał się o lepszy świat – bardziej otwarty na krzywdę i cierpienie^[4]. Przez lata tekst ten inspiruje kolejne pokolenia do refleksji nad wrażliwością, empatią i gotowością do wsparcia potrzebujących^[1].

Dziewczynka z zapałkami nie traci na aktualności. Pełni funkcję ostrzeżenia i symbolu – historię tę co roku przypomina się podczas zimowych świąt, by nie zapominać o tych, którzy mogą pozostać bez dachu nad głową i bez miłości^[4]. Opowieść Andersena nakłania do czynnego współczucia i solidarności społecznej, co pozostaje jej najtrwalszym dziedzictwem^[4].

Źródła:

• [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Dziewczynka_z_zapa%C5%82kami
• [2] https://poezja.org/wz/interpretacja/9023/Dziewczynka_z_zapalkami_streszczenie
• [3] https://www.zss-koscian.pl/Dziewczynka_z_zapalkami
• [4] https://www.edziecko.pl/rodzice/7,79361,26606572,dziewczynka-z-zapalkami-dlaczego-dziewczynka-z-zapalkami.html
• [5] https://opracowania.pl/opracowania/jezyk-polski/dziewczynka-z-zapalkami-h-ch-andersen,oid,148,tresc
• [6] https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziewczynka-z-zapalkami.html
• [8] https://lektury.gov.pl/lektura/dziewczynka-z-zapalkami