Testy pokarmowe stanowią kluczowe narzędzie w diagnostyce alergii i nietolerancji pokarmowych w gabinetach diagnostycznych. Typowy proces badania obejmuje testy skórne oraz badania krwi, które pozwalają precyzyjnie określić, które składniki pożywienia wywołują niepożądane reakcje organizmu. Współczesna diagnostyka korzysta z nowoczesnych paneli alergenowych i rozwijających się metod molekularnych, zapewniając pacjentom wysoką czułość, bezpieczeństwo i indywidualny dobór diety eliminacyjnej [1][2][8].
Na czym polegają testy pokarmowe?
Testy pokarmowe to badania służące rozpoznawaniu alergii i nietolerancji pokarmowych. Wyróżnia się dwa podstawowe typy: testy skórne (prick testy) oraz testy z krwi (ocena IgE i IgG). Prick test polega na nakłuciu skóry przedramienia minimalną ilością antygenów zawartych w panelu pokarmowym. W efekcie pojawia się reakcja alergiczna – bąbel lub rumień – oceniana najczęściej po 15-20 minutach [2][4][5].
Testy z krwi wykonuje się przez pobranie niewielkiej ilości krwi żylnej lub kapilarnej. Następnie w laboratorium oznacza się obecność swoistych przeciwciał IgE lub IgG w surowicy. Testy IgE wykrywają alergię natychmiastową, testy IgG pozwalają wykryć nietolerancje o charakterze opóźnionym [1][2][8].
Przebieg badania w gabinecie diagnostycznym
Badanie rozpoczyna się zazwyczaj od zamówienia testu online i wyboru punktu diagnostycznego z szeroko dostępnej sieci (w Polsce niemal 400 punktów pobrań). Po okazaniu numeru zlecenia (np. SMS) pielęgniarka pobiera próbkę krwi (0,25-0,5 ml). Większość testów nie wymaga bycia na czczo, choć dla badań krwi zalecane jest powstrzymanie się od jedzenia przez około 12 godzin [1][2][8].
Testy skórne przeprowadza się w obecności lekarza specjalisty, ze względu na możliwe ryzyko reakcji anafilaktycznej. Tylko wtedy można bezpiecznie obserwować i natychmiast reagować na ewentualne powikłania [2][5].
Po pobraniu, próbka przekazywana jest do laboratorium, gdzie prowadzona jest analiza w wybranej technologii (np. Polycheck, panele IMMUNOdiagDIETA). Wyniki dostępne są najczęściej po 5-15 dniach i przekazywane razem z konsultacją lub z zaleceniami dla pacjenta [1][2][8][10].
Rodzaje testów i panele alergenowe
Testy skórne wykonuje się na przedramieniu, nakładając roztwór wybranych alergenów pokarmowych. Lista alergenów w panelu jest szeroka: obejmuje najczęstsze alergeny pokarmowe, w tym mleko, jaja, owoce, warzywa czy orzechy [1][8].
Testy z krwi pozwalają na wykonanie szerokiego panelu alergenów IgE lub IgG. Najpopularniejsze oferty obejmują panele IMMUNOdiagDIETA (44, 88 lub 280 alergenów IgG), Polycheck (30 alergenów IgE) oraz inne panele pokarmowe oznaczane liczbowo [1][8]. Możliwa jest identyfikacja uczulenia na od kilkunastu do nawet 280 składników pokarmowych.
Technologie takie jak Polycheck charakteryzują się bardzo wysoką czułością (92,3%) i swoistością (93,6%) oraz wymagają tylko minimalnej ilości próbki krwi, co pozwala na wykonanie testu nawet u małych dzieci poprzez nakłucie palca lub pięty [8][10].
Interpretacja wyników i postępowanie
Otrzymane wyniki przedstawiane są w postaci ilościowej – poziom przeciwciał określany jest w jednostkach kU/l oraz z podziałem na klasy RAST, co pozwala jednoznacznie wskazać ryzyko reakcji na określony pokarm [2][6][8].
Konkretny wynik testu pozwala lekarzowi lub dietetykowi zaproponować dietę eliminacyjną lub rotacyjną, w oparciu o wykazane uczulenie lub nietolerancję. Wskazane jest także przeprowadzenie dodatkowych badań funkcjonalnych, takich jak spirometria lub rynomanometria w przypadku objawów ze strony układu oddechowego [1][3][7].
Bezpieczeństwo badań jest wysokie, zwłaszcza w przypadku testów z krwi. Stosowanie testów z krwi jest preferowane u osób z nasilonymi objawami i małych dzieci, ponieważ nie wymagają odstawiania leków antyalergicznych oraz nie niosą ryzyka wystąpienia powikłań miejscowych [2][5][6][8].
Kluczowe informacje dotyczące diagnostyki pokarmowej
Współczesna diagnostyka alergii pokarmowej opiera się na różnicy pomiędzy alergią IgE-zależną (objawy natychmiastowe) a nietolerancją IgG-zależną (objawy opóźnione). Wskazaniami do wykonania testu są m.in. przewlekłe bóle brzucha, biegunki, zmiany skórne i duszności [5][7][9].
Testy z krwi nowej generacji bazują na metodach molekularnych, pozwalających szybko i precyzyjnie rozpoznać uczulenia na szeroką gamę pokarmów nawet z bardzo małej ilości materiału biologicznego. Zastosowanie coraz większych paneli wieloalergenowych ułatwia codzienną diagnostykę i personalizację terapii pacjenta [8][10].
Podsumowanie
Procedura testów pokarmowych w gabinetach diagnostycznych obejmuje skórne testy przedramienia lub pobranie próbki krwi, analizę w laboratorium metodą panelową oraz interpretację uzyskanych wskaźników pod opieką specjalisty. Innowacyjne technologie i szeroki wybór paneli umożliwiają kompleksową diagnostykę zarówno u dorosłych, jak i dzieci, zapewniając bezpieczeństwo, efektywność oraz wsparcie dla późniejszego dostosowania diety [1][2][8][10].
Źródła:
- https://zdrowegeny.pl/poradnik/gdzie-zrobic-testy-na-nietolerancje-pokarmowe
- https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne/testy-pokarmowe-jakie-zrobic/
- http://www.uck.pl/jednostki-szpitala/poradnie-dla-doroslych/poradnia-alergologiczna.html
- https://incare.pl/usluga/testy-pokarmowe/
- https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/uslugi/badania/testy-alergiczne-skorne-panel-pokarmowy
- https://www.medicover.pl/badania/alergia-pokarmowa/
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/alergia-pokarmowa-jak-ja-rozpoznac/
- https://www.alab.pl/badanie/panel-alergenow-pokarmowych-30-alergenow-metoda-polycheck
- https://panaceum-waw.pl/blog/test-na-nietolerancje-pokarmowa-co-to-jest-i-kto-powinien-wykonac/
- https://www.allergomedica.pl
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.