W diagnostyce alergii testy skórne i testy z krwi stanowią dwa podstawowe sposoby potwierdzania uczulenia na alergeny. Wybór odpowiedniej metody zależy od wielu czynników takich jak rodzaj alergii, stan zdrowia pacjenta, dokładność, wygoda czy oczekiwania względem potwierdzenia wyniku [1][2][3][4]. Już na wstępie można wskazać, że testy skórne sprawdzają się przede wszystkim w alergiach wziewnych i kontaktowych, zaś testy z krwi lepiej oceniają alergie pokarmowe oraz sytuacje wymagające wysokiej precyzji [1][4][7].
Charakterystyka testów skórnych oraz testów z krwi
Testy skórne polegają na kontaktowaniu alergenu ze skórą i ocenianiu miejscowej reakcji, np. rumienia lub bąbla, po określonym czasie – zwykle 15-30 minut [1][2][3][6]. Stosuje się je głównie jako diagnostykę wstępną dla alergii IgE-zależnych, czyli tych, w których przeciwciała IgE odgrywają kluczową rolę [2][3].
Do przeprowadzenia testów skórnych konieczne jest odstawienie leków antyhistaminowych przynajmniej na siedem dni przed badaniem, ponieważ ich działanie może zafałszować wynik [1][3][6]. Testy te są szybkie i tańsze niż testy z krwi – wynik można odczytać już po kilkunastu minutach od podania alergenu [1][7]. Jednak uzyskane rezultaty zależą od wielu czynników: techniki wykonania, aktualnego stanu skóry czy nawet indywidualnej reaktywności pacjenta.
Testy z krwi polegają na pomiarze poziomu swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciw wybranym alergenom [1][2][4][7]. W tej grupie testów znajdują się również nowoczesne diagnostyki molekularne oparte na rekombinowanych białkach, które pozwalają precyzyjnie ocenić, na jakie konkretne epitopy uczulony jest pacjent [1][4][7]. Testy te nie wymagają odstawiania leków antyhistaminowych, nie są uzależnione od stanu skóry ani innych lokalnych czynników [1][6].
Testy te sprawdzają się zwłaszcza w alergiach pokarmowych oraz w sytuacjach, gdy nie można przeprowadzić testów skórnych (np. aktywna wysypka, dermografizm, ryzyko silnej reakcji) [4][5]. Ich wadą jest dłuższy czas oczekiwania na wynik – kilka dni zależnie od trybu pracy laboratorium [1].
Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa
Porównując testy skórne i testy z krwi pod względem skuteczności warto zaznaczyć, że zgodność wyników obu metod oceniana jest na poziomie 60-80% [5]. Testy skórne są mniej dokładne w alergiach pokarmowych, natomiast testy z krwi – zwłaszcza molekularne – zapewniają możliwość szczegółowej diagnostyki i rozróżnienia indywidualnych białek uczulających [4][7].
Bezpieczeństwo testów z krwi jest wyższe, ponieważ nie występuje ryzyko wywołania ogólnoustrojowej reakcji alergicznej podczas pobierania materiału [1][2][7]. Testy skórne, choć szybkie, mogą doprowadzić do reakcji miejscowych, a czasem nawet ogólnych, szczególnie przy wysokim poziomie nadwrażliwości.
Dodatkowo, testy skórne wymagają prawidłowego przygotowania pacjenta – odstawienie leków, unikanie podrażnień skóry, zachowanie odpowiednich odstępów między miejscami podania alergenu (2-5 cm), a sam zabieg nakłucia wykonuje się na głębokość ok. 0,5 mm [3]. Wyniki oceniane są po 15-20 minutach, co stanowi przewagę czasową nad testami z krwi [3][6].
Wskazania i ograniczenia obu metod diagnostycznych
Testy skórne są podstawową metodą identyfikacji alergii wziewnych (roztocza, pyłki, sierść zwierząt) i kontaktowych [1][2][3][6]. Mimo to mogą dawać fałszywe wyniki w przypadku stosowania leków przeciwalergicznych, aktywnych zmian skórnych czy zaburzonej reaktywności skóry [1][3][6]. Wskazane są przede wszystkim wtedy, gdy pacjent nie ma przeciwwskazań – np. dzieci powyżej określonego wieku, bez aktywnych chorób skóry, nieprzyjmujące leków mogących zaburzyć wynik.
Testy z krwi zaleca się jako uzupełnienie diagnostyki, gdy nie można wykonać testów skórnych, wyniki testów skórnych są niejednoznaczne lub wymagany jest szczegółowy profil uczulenia (np. doboru indywidualnej immunoterapii alergenowej) [4][5][7]. Są również metodą z wyboru dla osób w każdym wieku, także z przewlekłymi problemami skórnymi, ciężkimi objawami lub przyjmujących leki uniemożliwiające poprawną interpretację testu skórnego.
Nowoczesna diagnostyka molekularna z wykorzystaniem rekombinowanych alergenów zwiększa precyzję, umożliwiając określenie ryzyka reakcji krzyżowej (np. alergia pyłkowo-pokarmowa) i rozróżnienie pomiędzy uczuleniem na wspólne epitopy, co jest obecnie standardem przy podejrzeniu wieloczynnikowych alergii [1][4][7][9].
Podsumowanie: co lepsze w diagnostyce alergii – testy skórne czy z krwi?
Nie istnieje jednoznaczna odpowiedź na pytanie, co jest lepsze – testy skórne czy z krwi. Większość ekspertów zgodnie podkreśla, że metody te wzajemnie się uzupełniają i wybór powinien być dostosowany do indywidualnej sytuacji pacjenta [4][5]. Testy skórne oferują szybki, tani wynik i są skuteczne w alergiach wziewnych, lecz obarczone większym ryzykiem fałszywych odczytów oraz wymaganiami dotyczącymi stanu zdrowia pacjenta [1][2][3].
Testy z krwi cechuje wysoka dokładność szczególnie w diagnostyce alergii pokarmowych oraz w przypadkach, gdy wykonanie testów skórnych jest niemożliwe lub niezalecane. Pozwalają też na rozbudowaną analizę molekularną i dokładne określenie czynnika uczulającego [1][4][7][9]. W praktyce lekarz na podstawie wywiadu decyduje o doborze metody, coraz częściej korzystając z możliwości nowoczesnej diagnostyki krwi, zwłaszcza CRD (component-resolved diagnostics), by jednoznacznie potwierdzić uczulenie i zaplanować dalsze leczenie [1][4][7].
Źródła:
- https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne-z-krwi-czy-testy-skorne/
- https://gemini.pl/poradnik/artykul/testy-skorne-a-badanie-przeciwcial-przy-badaniu-na-alergie-jakie-sa-roznice/
- https://dimedic.eu/pl/wiedza/testy-alergiczne-z-krwi-platkowe-czy-wziewne-rodzaje
- https://alergo-diagnostics.pl/czeste-pytania,czy-badania-z-krwi-sa-lepsze-od-testow-skornych,4
- https://www.testdna.pl/ile-kosztuja-testy-na-alergie-z-krwi-i-czy-ich-wykonywanie-jest-wiarygodne/
- https://lekarzebezkolejki.pl/blog/rodzaje-testow-alergicznych-jaki-test-na-alergie-wykonac/w-3578
- https://www.medistore.com.pl/a/zdrowie/testy-alergiczne
- https://diagnosis.pl/rodzaje-testow-alergicznych
- https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/112197,jaka-jest-zaleznosc-miedzy-testami-skornymi-a-oznaczeniem-miana-swoistych-przeciwcial-ige-w-surowicy-krwi
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.