Dlaczego warto czytać baśnie także w dorosłym życiu?
Baśnie, traktowane dotychczas głównie jako literatura dziecięca, stają się coraz ważniejszym narzędziem również w życiu dorosłych. Coraz więcej badań naukowych potwierdza, że ich wpływ wykracza daleko poza rozrywkę – oddziałują one na psychikę, emocje i rozwój społeczny nie tylko dzieci, ale także dorosłych[1][2]. W niniejszym artykule przedstawione zostaną mechanizmy, dzięki którym czytanie baśni w dorosłym życiu przynosi konkretne, mierzalne korzyści psychologiczne, emocjonalne i społeczne.
Funkcja psychopedagogiczna i terapeutyczna baśni
Baśnie odgrywają istotną rolę w kształtowaniu emocji i moralności u czytelnika, oferując nie tylko oderwanie od rzeczywistości, ale także narzędzia do głębokiej refleksji nad własnym życiem i wyzwaniami dnia codziennego[1][2][3]. Dorośli, podobnie jak dzieci, zyskują przestrzeń do rozpoznawania, przeżywania i przetwarzania emocji przez kontakt z symboliką i metaforami zawartymi w tych utworach. Bliski kontakt z baśnią może prowadzić do lepszego zrozumienia siebie i innych, umożliwiając głębszą introspekcję oraz pracę nad relacjami interpersonalnymi[1][3].
Bajkoterapia, opierająca się na terapeutycznym wykorzystaniu baśni i metafory, skutecznie pomaga dorosłym dystansować się od własnych problemów, analizować emocje i znajdować nowe perspektywy rozwiązań[2]. Pozwala to nie tylko przepracować lęki, ale również zbudować silniejsze poczucie własnej wartości i kompetencji społecznych[2][3].
Neurobiologia czytania baśni
Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że czytanie baśni aktywuje neurony lustrzane – komórki odpowiedzialne za naśladownictwo oraz empatię. Kiedy dorośli wyobrażają sobie role bohaterów opowieści, mózg przetwarza te doświadczenia tak, jakby naprawdę ich doświadczali[1][4]. Aktywacja tych struktur sprzyja lepszemu rozumieniu siebie i innych poprzez wcielanie się w różne perspektywy, co jest niezwykle ważne w dojrzałym funkcjonowaniu społecznym i emocjonalnym.
Badania przeprowadzone przez Zada i in. (2024) udowadniają, że słuchając baśni, dochodzi do synchronizacji fal mózgowych pomiędzy słuchaczem a opowiadającym. Zjawisko to podnosi poziom zrozumienia przekazu, wspiera budowanie więzi oraz umożliwia przeżywanie historii na głębszym poziomie emocjonalnym[1].
Korzyści emocjonalne i społeczne płynące z czytania baśni
Współczesne badania oraz praktyka bajkoterapeutyczna potwierdzają szereg konkretnych korzyści wynikających z regularnego kontaktu z baśniami przez osoby dorosłe. Priorytetowymi efektami są: redukcja stresu i lęku, kształtowanie umiejętności rozumienia oraz wyrażania emocji, rozwój empatii i zdolności komunikacyjnych, wzmacnianie poczucia własnej wartości, a także stymulacja kreatywności i innowacyjnego myślenia[1][2].
Baśnie przynoszą także wymierne wsparcie w radzeniu sobie z problemami życiowymi. Symbolicznie ukazują one wyzwania towarzyszące dorosłości – takie jak budowanie tożsamości, relacje społeczne czy przezwyciężanie kryzysów – dając jednocześnie narzędzia do ich świadomego przepracowania[3][4]. Opowieści przekazują wartości i wzorce nie poprzez bezpośrednie pouczenie, lecz przez doświadczenie, dzięki czemu rozwijają samodzielność emocjonalną i poznawczą.
Mechanizmy działania baśni – od symbolu do samorozwoju
Baśnie to nośnik złożonej narracji oraz metafor, które ułatwiają przepracowanie skomplikowanych uczuć i sytuacji bez konieczności mierzenia się z nimi wprost[1][3]. Symboliczne postaci i wydarzenia aktywizują procesy identyfikacji, pozwalając dorosłemu czytelnikowi rozpoznać w opowieści własne doświadczenia i emocje, oraz wypracować strategie radzenia sobie z trudnościami.
Zgodnie z koncepcją psychoanalityczną, baśnie budują świadomość psychologiczną, integrując różne elementy psychiki (id, ego i superego). Mechanizm utożsamiania się z bohaterem prowadzi do przepracowania oraz uznania własnych mocnych i słabych stron, co stanowi istotne wsparcie w rozwoju osobistym[3][4].
Znaczenie narracji, metafor i innowacyjności
Współczesny trend związany ze storytellingiem dla dorosłych, opartym o nauki neuronaukowe, otwiera nowe możliwości wykorzystania baśni jako narzędzia wspierającego rozwój osobisty i zawodowy[1]. Rozbudowana fabuła, niuanse emocjonalne oraz symbole obecne w baśniach wywierają pozytywny wpływ na kreatywność językową i społeczną dorosłych, ucząc nowych perspektyw oraz rozwiązywania problemów w sposób innowacyjny.
Ważnym komponentem jest również to, że baśnie uczą przez przykład, nie narzucając jednoznacznych rozwiązań. Pozwalają odkrywać i przyjmować pozytywne wzorce zachowań, wzmacniając zarówno inteligencję emocjonalną, jak i kompetencje społeczne[1][3].
Podsumowanie
Baśnie, poprzez mechanizmy psychopedagogiczne, terapeutyczne, neurobiologiczne i społeczne, są niezwykle wartościowym narzędziem także w życiu dorosłego człowieka. Z ich regularnego czytania płynie szereg korzyści: od redukcji stresu, przez rozwój empatii i umiejętności rozwiązywania problemów, po kreatywne i innowacyjne myślenie. Badania naukowe potwierdzają, że czytanie baśni w dorosłym życiu wspiera zdrowie psychiczne, rozwój wewnętrzny oraz budowanie konstruktywnych relacji międzyludzkich[1][2][3][4].
Źródła:
- https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rp/article/view/50503/40788
- https://epedagog.edu.pl/aktualnosci/bajkoterapia-swietna-w-przedszkolu-szkole-i-nawet-dla-doroslych/
- https://czasopismoippis.uken.krakow.pl/wp-content/uploads/2015/01/ppiw-14-Szkolak.pdf
- http://bc.umcs.pl/Content/31867/PDF/czas19356_31_3_2018_7.pdf
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.