Alergia u dziecka to problem wymagający szybkiej i precyzyjnej diagnostyki, której celem jest jednoznaczna identyfikacja uczulających czynników. Najczęściej wykorzystywane metody to badania z krwi na obecność swoistych przeciwciał IgE oraz testy skórne punktowe. Szczególnie istotne u najmłodszych dzieci są badania in vitro, które pozwalają ograniczyć błędy diagnostyczne wynikające z ograniczonej współpracy lub małej powierzchni skóry[1][5]. Wybór testów powinien zawsze bazować na dokładnym wywiadzie lekarskim i indywidualnych potrzebach dziecka.
Metody diagnostyczne alergii u dzieci
Najważniejsze badania na alergię u dzieci to testy skórne punktowe (SPT) oraz badania serologiczne z krwi na obecność swoistych przeciwciał IgE (sIgE). U dzieci poniżej 3. roku życia dominują badania z krwi, ze względu na częste trudności we współpracy i ograniczoną skuteczność testów skórnych w przypadku alergii pokarmowych[1][5][6]. Serologiczne badania z krwi polegają na oznaczeniu całkowitego IgE oraz swoistych IgE przeciwko wybranym alergenom, co jest szczególnie rekomendowane u niemowląt[1][5].
Bardzo istotna jest także konsultacja alergologiczna, obejmująca szczegółowy wywiad dotyczący objawów klinicznych, historii rodzinnej oraz badanie przedmiotowe dziecka. Te elementy stanowią punkt wyjścia do dalszych badań laboratoryjnych lub testów skórnych[1][6].
Panele pediatryczne i testy molekularne
Jednym z najczęściej wybieranych badań wyjściowych jest panel pediatryczny, który obejmuje analizę reakcji na 28–30 alergenów pokarmowych i wziewnych, w tym białek mleka. Taki panel pozwala uzyskać szeroką informację o potencjalnych czynnikach uczulających charakterystycznych dla dzieci[1][9]. Inne panele obejmują alergeny pokarmowe i wziewne, a także specjalistyczne testy takie jak ImuPro Screen+ (44 alergeny) i ImuPro Complete (270 alergenów), przeznaczone do oceny nadwrażliwości IgG-zależnej na składniki pokarmowe[3][7][9].
Coraz większe znaczenie w diagnostyce zyskują testy molekularne, które pozwalają oznaczyć do 295 parametrów, w tym 178 komponentów molekularnych i 117 ekstraktów. Przykładami takich badań są Diagnostyka alergii MAX czy test ALEX, cechujące się wysoką czułością (nawet do 99%). Testy te pozwalają precyzyjnie odróżnić alergię pierwotną od reakcji krzyżowych i przewidywać rozwój trudnych objawów oraz wspomagają planowanie immunoterapii[2][3][4].
Proces diagnostyczny krok po kroku
Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego i rodzinnego, w którym oceniane są objawy, ich nasilenie, czas wystąpienia i zależność od konkretnych czynników środowiskowych. Po tym etapie następuje badanie przedmiotowe, a następnie odpowiedni dobór testów: skórnych lub z krwi. U małych dzieci wybór pada najczęściej na testy serologiczne, gdyż testy skórne mogą być mało wiarygodne w tej grupie wiekowej[1][5][6].
Alergia IgE-zależna to typ reakcji, w której dochodzi do wytwarzania przeciwciał IgE przeciwko określonym alergenom. Testy diagnostyczne mierzą stężenie sIgE w surowicy lub analizują reakcję komórek tucznych obecnych w skórze podczas testu punktowego[2][6].
Testy molekularne wprowadzają nową jakość do diagnostyki, analizując konkretne molekuły (komponenty) alergenów, co umożliwia dokładniejsze ustalenie przyczyn reakcji i określenie potencjalnego ryzyka ciężkiego przebiegu alergii[2][3][4]. Pozwala to również rozpoznać alergie pierwotne oraz różnicować je z reakcjami krzyżowymi na podobne alergeny.
Zalecenia w diagnostyce alergii u najmłodszych
U dzieci poniżej 3. roku życia badania serologiczne są wyraźnie preferowane nad testami skórnymi z uwagi na większą czułość takiej metody przy dominacji alergii pokarmowych oraz ze względu na szczególne trudności związane z ograniczoną powierzchnią skóry, nadpobudliwością czy obecnością zmian dermatologicznych[1][5].
Nowoczesne testy molekularne polecane są zwłaszcza u dzieci mających objawy złożone lub trudne do zidentyfikowania reakcje uczuleniowe, a także w sytuacji planowania immunoterapii czy w celu określenia ryzyka wystąpienia ciężkich powikłań alergicznych[2][4].
Podsumowanie: jakie badania wybrać?
Najlepszym wyborem w diagnostyce alergii u dziecka są badania serologiczne na sIgE wykonywane z krwi, zwłaszcza w grupie wiekowej poniżej 3 lat. W wieku przedszkolnym i szkolnym coraz częściej stosuje się testy skórne. Kompleksowe podejście diagnostyczne wspierają panele pediatryczne oraz testy molekularne nowej generacji, które pozwalają precyzyjnie określić rodzaj i nasilenie alergii, a także wspomóc proces leczenia i profilaktyki[1][2][3][4][5][6][7][9]. Każde zlecenie badań powinno być zawsze poprzedzone konsultacją z lekarzem.
Źródła:
- [1] https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/diagnostyka-alergii-u-dzieci/
- [2] https://badamydzieci.pl/porady/alergie/badania-alergiczne-u-dzieci/
- [3] https://instytut-mikroekologii.pl/testy-alergiczne-dla-dzieci-rodzaje-gdzie-i-jak-je-wykonac/
- [4] https://www.testdna.pl/alergia/testy-na-alergie-u-dzieci/
- [5] https://diag.pl/pacjent/artykuly/diagnostyka-serologiczna-alergii-najmlodszych/
- [6] https://www.fundacjaalergia.pl/leczenie/diagnostyka-alergii
- [7] https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/testy-na-alergie-kiedy-wykonac-badania
- [9] https://diag.pl/sklep/badania/panel-pediatryczny-28-alergenow/
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.