Alergia u dzieci to problem coraz częściej rozpoznawany już w pierwszych latach życia. Testy alergiczne pozwalają zidentyfikować substancje uczulające i rozpocząć skuteczne leczenie. Aby uzyskać wiarygodne wyniki testów oraz ochronić dziecko przed groźnymi powikłaniami, należy wybrać właściwy moment do wykonania badań i odpowiednio je zaplanować. Kiedy zrobić dziecku testy na alergie i jakie czynniki uwzględnić, by rzetelnie ocenić ryzyko uczulenia? Odpowiedzi znajdziesz poniżej.
W jakim wieku można wykonać testy alergiczne u dzieci?
Testy alergiczne z krwi (oznaczanie specyficznych przeciwciał IgE) można przeprowadzać już od 6. miesiąca życia. Nie ma tutaj ścisłych ograniczeń wiekowych – takie testy są zalecane szczególnie u niemowląt, u których nie współpracuje się łatwo podczas badania fizycznego[1][2][4][7][9]. Skórne testy punktowe uważa się za wiarygodne, gdy dziecko ukończy co najmniej 3 lata, choć praktyka często przesuwa tę granicę nawet do 4-5 lat[2][8][10]. Wynika to z konieczności spokojnego, nieruchomego leżenia przez około 15-20 minut[2].
Przedwcześnie wykonane testy skórne (przed ukończeniem 4. roku życia) mogą dać wyniki fałszywie dodatnie lub ujemne, przez co nie powinny być interpretowane bez konsultacji z alergologiem[10].
Kiedy podejrzewać alergię i zlecić testy?
Zalecanym momentem na wykonanie testów alergicznych u dzieci jest pojawienie się objawów klinicznych. Do typowych symptomów alergii należą: przewlekły alergiczny nieżyt nosa (kichanie, świąd nosa, wodnista wydzielina), atopowe zapalenie skóry (suchość, świąd, wysypki), objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunki), niewyjaśnione zmiany skórne, utrzymujący się kaszel, świszczący oddech oraz problemy z oddychaniem[1][6][7][8].
Testy mają największą wartość diagnostyczną, gdy pojawiają się w trakcie lub tuż po wystąpieniu niepokojących objawów – wtedy możliwe jest szybkie ustalenie przyczyny i wdrożenie leczenia bądź eliminacji alergenu. Natomiast nie należy ich wykonywać profilaktycznie, gdy dziecko nie prezentuje żadnych oznak uczulenia[2][6].
Jak przygotować dziecko do testów alergicznych?
Przygotowanie do testów zależy od ich rodzaju. Testy skórne wymagają odstawienia leków przeciwhistaminowych oraz glikokortykosteroidów – substancje te mogą zafałszować wynik badania, maskując reakcję alergiczną[1][3]. Testy należy przeprowadzać w okresie bezobjawowym, najlepiej poza sezonem pylenia, to jest od października do grudnia w przypadku alergii wziewnych[3].
W przypadku testów z krwi (oznaczenie IgE specyficznych oraz testy molekularne, np. ALEX), nie ma konieczności odstawiania leków, a badanie można wykonać niemal w dowolnym czasie, jednak również rekomendowane jest unikanie stanu zaostrzenia objawów[1][4].
Rodzaje testów alergicznych wykonywanych u dzieci
U dzieci do 3 lat preferowane są testy z krwi (panel pediatryczny, atopowy, pokarmowy), które umożliwiają ocenę nawet 296 alergenów za pomocą nowoczesnych testów molekularnych, takich jak ALEX[1][3][4]. Badanie to sprawdza obecność przeciwciał IgE w odpowiedzi na alergeny pokarmowe, wziewne lub kontaktowe.
Testy skórne punktowe wykonuje się standardowo od 3.-5. roku życia. Polegają na umieszczeniu roztworów alergenów na skórze przedramienia i ocenie reakcji (bąbel, rumień) po 15-20 minutach[2][6]. Testy płatkowe (na alergeny kontaktowe) trwają 72 godziny, plastry z alergenem umieszcza się na skórze pleców[6].
W szczególnych przypadkach stosuje się testy prowokacyjne – doustne podanie potencjalnego alergenu w warunkach szpitalnych, zwykle gdy wyniki innych badań są niejednoznaczne[1][6].
Kiedy nie należy wykonywać testów alergicznych u dzieci?
Przeciwwskazaniami do wykonania testów skórnych są m.in. ciąża, podejrzenie silnej reakcji alergicznej (anafilaksji), rozległe zmiany skórne, aktywna infekcja oraz trwające leczenie przeciwhistaminowe i sterydami[1]. Testy należy przełożyć również na okres po przebytej ostrej reakcji alergicznej oraz po szczepieniach – odstęp powinien wynosić co najmniej 9 miesięcy u dzieci poniżej 3 lat i 3 miesiące u starszych[3][5].
Nie należy wykonywać testów w trakcie silnych dolegliwości oraz w szczycie sezonu pylenia – pod wpływem aktywnej odpowiedzi immunologicznej wyniki mogą być zniekształcone[3].
Znaczenie powtórnych badań oraz monitorowanie postępu alergii
Ze względu na możliwość rozwoju lub ustępowania alergii, testy alergiczne zaleca się powtarzać co 12 miesięcy[4]. Cykliczne monitorowanie stanu zdrowia pozwala wcześnie wykryć nowe uczulenia, a także sprawdzić, czy dziecko „wyrasta z alergii” (szczególnie dotyczy to alergii na mleko lub jajka przy pomocy diagnostyki molekularnej)[4].
W przypadku alergii krzyżowych lub wielonarządowych konieczne bywa zastosowanie poszerzonej diagnostyki (testy molekularne, komponentowe)[4][6]. Również pojawienie się nowych, niespecyficznych objawów (np. przewlekły kaszel, trudności z oddychaniem, astma alergiczna) wymaga konsultacji i ewentualnego rozszerzenia zakresu testów[4][6].
Na co jeszcze zwrócić uwagę planując testy alergiczne u dziecka?
Prawidłowa diagnostyka alergii opiera się zarówno na szczegółowym wywiadzie, jak i odpowiednim wyborze metody badania – nie każde dziecko z objawami alergii wymaga tych samych testów[2][7]. U niemowląt i małych dzieci najlepszy rezultat daje test serologiczny z krwi natomiast u starszych dzieci rozszerza się diagnostykę o testy skórne. Należy pamiętać o potrzebie dostosowania puli badanych alergenów do występujących objawów (wziewne, pokarmowe, kontaktowe)[3][5][8]. W przypadku podejrzenia astmy alergicznej wskazane jest uzupełnienie diagnostyki o badanie spirometryczne[4][6].
Warto pamiętać o tzw. „krytycznym oknie” rozwoju alergii pokarmowej (między 17. a 26. tygodniem życia) – w tym okresie należy szczególnie rozważnie wprowadzać nowe produkty do diety, co może zapobiec rozwojowi alergii[5].
Wszystkie wyniki badań powinny być interpretowane przez lekarza alergologa w powiązaniu z objawami dziecka. Podejmowanie decyzji na własną rękę może prowadzić do niepotrzebnego wykluczania pokarmów lub narażenia dziecka na ryzyko wstrząsu anafilaktycznego.
Podsumowanie
Testy alergiczne u dzieci wykonuje się przede wszystkim przy pojawieniu się objawów klinicznych sugerujących alergię. Wiek dziecka, rodzaj zgłaszanych dolegliwości i okres pylenia są kluczowe dla wyboru rodzaju testu i terminu badania. Badania serologiczne (z krwi) można wykonać od 6. miesiąca życia, natomiast testy skórne zaleca się po ukończeniu 3 lat, najlepiej po konsultacji z lekarzem w okresie bezobjawowym i poza sezonem pylenia. Powtarzanie testów co 12 miesięcy ułatwia kontrolę nad rozwojem bądź ustępowaniem alergii. W każdej sytuacji wyniki powinny być oceniane przez specjalistę, aby zapewnić dziecku optymalną opiekę.
Źródła:
- https://badamydzieci.pl/porady/alergie/testy-alergiczne-u-dzieci-od-jakiego-wieku/
- https://dimedic.eu/pl/wiedza/testy-alergiczne-u-dzieci-od-jakiego-wieku-jaka-cena
- https://zdrowegeny.pl/poradnik/kiedy-testy-na-alergie
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/diagnostyka-alergii-u-dzieci/
- https://instytut-mikroekologii.pl/testy-alergiczne-dla-dzieci-rodzaje-gdzie-i-jak-je-wykonac/
- http://pacjent.gov.pl/aktualnosc/kiedy-dziecko-ma-alergie
- https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne/testy-alergiczne-dla-dziecka/
- https://emotopic.pl/porady/skorne-testy-alergiczne-u-dzieci/
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/diagnostyka-serologiczna-alergii-najmlodszych/
- https://pulsmedycyny.pl/medycyna/alergologia/testy-alergiczne-wykonane-przed-ukonczeniem-4-roku-zycia-sa-niewiarygodne/
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.