Testy alergiczne czy na czczo są konieczne?

Czy należy być na czczo przed testami alergicznymi? To pytanie pojawia się często wśród pacjentów kierowanych na badania w kierunku alergii. Większość testów alergicznych nie wymaga bycia na czczo – wyjątek stanowią ściśle określone scenariusze. Poniżej przedstawiam szczegółowe informacje o zależnościach pomiędzy stanem pacjenta a wiarygodnością wyników testów.

Testy alergiczne – rodzaje i znaczenie przygotowania

Podstawowe testy alergiczne to:

• testy skórne punktowe – wykrywają uczulenie na alergeny wziewne oraz pokarmowe,
• testy skórne płatkowe – identyfikują alergie kontaktowe,
• testy z krwi – mierzą poziom przeciwciał IgE całkowitych i specyficznych,
• testy molekularne – wykrywają precyzyjne komponenty białkowe alergenu.

Do większości z nich nie jest wymagane przystąpienie na czczo, w tym do powszechnie stosowanych testów skórnych i badań laboratoryjnych z krwi. Wyjątkiem pozostają testy prowokacyjne pokarmowe, gdzie wskazane jest unikanie kontaktu z potencjalnym alergenem poprzez eliminację go z diety. Przystąpienie na czczo nie wpływa zatem zasadniczo na wynik większości badań alergologicznych[1][3][4][5][6][10].

Czy na czczo do testów alergicznych? Kluczowe fakty

Dla testów skórnych (punktowych, płatkowych) nie ma potrzeby pozostawania na czczo. Z kolei, badania alergologiczne z krwi również nie wymagają wcześniejszego głodzenia. Można je wykonać o dowolnej porze dnia i ich wynik nie jest zaburzany przez spożyty pokarm[1][5][7][9]. Testy molekularne, będące analizą laboratoryjną krwi, mają analogiczne zalecenia.

Niektórzy specjaliści zalecają spożycie posiłku nie później niż 4-6 godzin przed pobraniem krwi, aby ujednolicić warunki badania. Nie jest to jednak wymóg obligatoryjny ani przesłanka do unieważnienia wyniku. Bezpośredni wpływ stanu „na czczo” nie został wykazany w praktyce klinicznej dla typowych testów alergicznych[1][4][9].

Wskazania do eliminacji alergenu oraz bycia na czczo dotyczą wyłącznie testów prowokacyjnych pokarmowych, przeprowadzanych pod ścisłym nadzorem lekarza, zwykle po uzyskaniu niewyjaśnionych lub niejednoznacznych wyników innych badań[1][3][4][5][6][10].

Jak się przygotować do testów alergicznych?

Przy testach skórnych bardzo istotne jest natomiast odstawienie leków przeciwhistaminowych i innych przeciwalergicznych minimum na 7 do 14 dni przed badaniem, ponieważ ich obecność może zafałszować wyniki. Leki o różnym czasie działania powinny być odstawiane zgodnie z zaleceniami lekarza. Testy z krwi na alergię nie wymagają natomiast odstawiania leków ani żadnych szczególnych przygotowań, w tym bycia na czczo[1][5][7][9].

Kolejnym warunkiem wykonania testów skórnych jest zdrowa skóra oraz brak aktywnych infekcji ogólnych i miejscowych. Nie wykonuje się ich również u dzieci poniżej 3. roku życia, u kobiet ciężarnych czy osób w trakcie zaostrzenia objawów alergii, u których wskazane są raczej testy z krwi[2][3][6][8].

Testy alergiczne z krwi można wykonywać już od 6. miesiąca życia. Są one zalecane u niemowląt i u pacjentów, u których testy skórne są przeciwwskazane (często przez przyjmowanie leków, aktywne choroby skóry czy wiek dziecięcy)[2][3][6].

Mechanizmy testów alergicznych i ich funkcjonalność

Testy skórne punktowe polegają na aplikacji niewielkiej ilości roztworu alergenu na skórę i wykonaniu niewielkiego nakłucia. Odczyn (bąbel i zaczerwienienie) oceniany po 15-20 minutach wskazuje uczulenie IgE-zależne. Za wynik pozytywny uznaje się odczyn powyżej 3 mm średnicy[2]. Natomiast testy skórne płatkowe trwają 48-96 godzin i pozwalają rozpoznać alergie kontaktowe na metale, kosmetyki czy detergenty[1][2].

Testy z krwi obejmują oznaczenie całkowitego IgE oraz swoistych sIgE dla wybranych alergenów. Obecność poziomu określonego przeciwciała (>0,35 kU/l) jest przesłanką do rozpoznania alergii, choć wartości graniczne mogą się różnić. Testy molekularne umożliwiają precyzyjną identyfikację alergenowych białek odpowiedzialnych za reakcje uczuleniowe[3][5][6].

Wszystkie wymienione rodzaje testów mogą być łączone dla kompleksowej diagnozy alergii, jednak przygotowanie do nich nie wymaga bycia na czczo poza testami prowokacyjnymi, gdzie jest to warunek bezpieczeństwa i rzetelności procedury[1][3][4][5][6][10].

Często zadawane pytania i praktyczne rekomendacje

Osoby ze skierowaniem na testy alergiczne często obawiają się konieczności bycia na czczo lub odstawienia leków. Na czczo należy być wyłącznie do określonych testów prowokacyjnych. W przypadku klasycznych testów skórnych oraz badań z krwi żadna z podstawowych form przygotowania tego nie wymaga. Ważniejsze są:

• odstawienie leków przeciwhistaminowych w odpowiednim czasie (tylko testy skórne),
• zachowanie zdrowej skóry,
• odpowiednia kwalifikacja przez lekarza,
• brak potrzeby rezygnacji z posiłku przed przyjściem na badanie.

Skierowanie na testy alergiczne może wystawić lekarz rodzinny na podstawie wywiadu i objawów takich jak świąd, wysypka, biegunka czy duszność, natomiast wybór rodzaju testu zależy od wieku pacjenta i charakteru objawów[1][2][3][8].

Podsumowanie: testy alergiczne a konieczność bycia na czczo

Bycie na czczo nie jest konieczne przed większością testów alergicznych. Wyjątkiem są testy prowokacyjne związane z diagnostyką alergii pokarmowych, wymagające eliminacji alergenu i neutralnych warunków fizjologicznych. Przy klasycznych testach skórnych punktowych, płatkowych oraz testach z krwi, ograniczenia dotyczą tylko odstawienia leków w odpowiednim czasie oraz zachowania optymalnego stanu zdrowia skóry. Tylko właściwe przygotowanie wpływa wiarygodność wyników, nie zaś pozostawanie na czczo[1][3][4][5][6][10].

Źródła:

1. https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/testy-na-alergie-kiedy-wykonac-badania
2. https://zdrowie.pzu.pl/poradnik-o-zdrowiu/szczegoly/testy-skorne-przygotowanie-przebieg-wskazania
3. https://www.medistore.com.pl/a/zdrowie/testy-alergiczne
4. https://www.synevo.pl/jak-przygotowac-sie-do-badania-alergologicznego-z-krwi/
5. https://www.medicover.pl/badania/testy-alergiczne/
6. https://www.alab.pl/diagnostyka-alergii
7. https://aptekarz.pl/testy-alergiczne-jakie-leki-odstawic-przed-wykonaniem/
8. https://diag.pl/sklep/pakiety/e-pakiet-alergiczny/
9. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/80067,jak-sie-przygotowac-do-skornych-testow-punktowych
10. https://aktivkids.pl/testy-alergiczne-czy-trzeba-byc-na-czczo/