Testy skórne i testy z krwi to dwie główne, uzupełniające się metody diagnostyki alergii. Wybór odpowiedniej zależy od rodzaju alergii, wieku pacjenta, dostępności metody, a także obecności czynników ograniczających jej wykonanie. W tym artykule przedstawiamy kluczowe różnice, wskazania oraz mechanizmy działania obu metod, opierając się na aktualnych danych naukowych.
Na czym polegają testy skórne?
Testy skórne to najstarszy i najskuteczniejszy sposób wykrywania alergii, stosowany głównie w diagnostyce wstępnej alergii wziewnych i kontaktowych. Polegają na aplikacji określonych alergenów na skórę (testy punktowe, płatkowe lub śródskórne) i obserwacji reakcji w postaci rumienia lub bąbla. Metoda pozwala na szybkie wykrycie natychmiastowej reakcji alergicznej IgE-zależnej, wynikającej z uwolnienia histaminy po kontakcie z alergenem[1][3][5][6].
W przypadku testów punktowych (prick test) skóra jest nakłuwana na głębokość 0,5 mm, a odczyt reakcji dokonywany jest po 15-20 minutach. Testy płatkowe wymagają dłuższej obserwacji – wynik oceniany jest po 48 godzinach. Testy śródskórne wykorzystuje się głównie do diagnostyki alergii na jad owadów[3][5][6].
Do przeprowadzenia testów skórnych niezbędne jest odstawienie leków przeciwalergicznych (antyhistaminowych) na około 7 dni przed badaniem. Zaleca się utrzymanie odległości 2-5 cm między miejscami aplikacji alergenów, aby uzyskać wiarygodne wyniki oraz uniknąć ewentualnych błędów interpretacyjnych[3][5].
Czym są testy alergiczne z krwi?
Testy z krwi umożliwiają pomiar stężenia swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko określonym alergenom. Są preferowane w przypadku niektórych alergii pokarmowych, przy szczegółowej analizie składników (tzw. komponentów) oraz w sytuacjach, kiedy testy skórne są przeciwwskazane, na przykład u osób przyjmujących leki antyhistaminowe, z chorobami skóry lub u dzieci[1][2][5].
Badanie polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej, nie wymaga specjalnego przygotowania ani odstawiania leków. W laboratorium mierzy się poziom swoistych IgE wobec wybranych paneli alergenów, takich jak roztocza, pyłki, sierść zwierząt, pokarmy czy pleśnie[2][5][6].
Rozwój testów z krwi z użyciem rekombinowanych białek (komponentów) umożliwia coraz bardziej precyzyjne diagnozowanie złożonych przypadków alergii, zwłaszcza pokarmowych. Dodatkową zaletą jest możliwość jednoczesnego badania wielu alergenów w jednej próbce krwi[1][2][9].
Porównanie testów skórnych i z krwi – kluczowe różnice
Podczas wyboru metody diagnostycznej należy wziąć pod uwagę szereg czynników. Testy skórne oferują szybką ocenę reakcji miejscowej, jednak ich wyniki mogą być zaburzone przez stosowanie leków, niewłaściwą technikę lub obecność zmian skórnych. Z kolei testy z krwi są w pełni niezależne od stanu skóry i przyjmowanych leków, co czyni je bezpieczniejszymi, zwłaszcza dla dzieci i osób z chorobami dermatologicznymi[1][2][5].
Wskaźniki zgodności pomiędzy testami z krwi a testami skórnymi wynoszą 60-80%, co oznacza, że oba badania należy traktować komplementarnie a nie jako wzajemnie wykluczające się. Testy skórne mogą wykazywać tendencję do fałszywych wyników dodatnich, natomiast testy z krwi z komponentami zapewniają wyższą precyzję. Optymalną diagnostykę uzyskuje się, łącząc wyniki testów z dokładnym wywiadem lekarskim i ewentualnymi próbami prowokacyjnymi[4][5][8].
Wskazania do zastosowania wybranej metody
Testy skórne zaleca się przede wszystkim do wstępnej identyfikacji alergii wziewnych oraz kontaktowych, szczególnie w populacji osób dorosłych. Są przydatne w ocenie alergii sezonowych oraz nietolerancji alergenów środowiskowych. Testy z krwi znajdują zastosowanie przy konieczności szczegółowego określenia rodzaju uczulenia, np. w przypadku alergii pokarmowych, złożonych polysensytyzacji lub u pacjentów niewspółpracujących[1][4][5].
U dzieci, a także osób z aktywną dermatozą, testy skórne najczęściej nie są możliwe ze względu na ryzyko powikłań lub błędów interpretacyjnych. W takich przypadkach testy z krwi są uznawane za metodę pierwszego wyboru. Diagnostyka alergii powinna być zawsze dobrana indywidualnie, z uwzględnieniem wskazań i możliwych przeciwwskazań do danej metody[1][2][5][9].
Podsumowanie – co wybrać?
Zarówno testy skórne, jak i testy z krwi stanowią ważne narzędzia w diagnostyce alergii. Wybór pomiędzy nimi zależy od wieku pacjenta, objawów klinicznych, stanu skóry oraz stosowanych leków. Najlepsze efekty terapeutyczne przynosi kompleksowe podejście, wykorzystujące wyniki obu metod, wywiad lekarski oraz obserwację kliniczną. Dzięki postępowi w dziedzinie testów krwi, możliwa jest coraz dokładniejsza, bardziej spersonalizowana diagnostyka, zwłaszcza w trudniejszych przypadkach uczuleń pokarmowych czy wieloalergenowych[1][2][5][9].
Źródła:
- [1] https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne-z-krwi-czy-testy-skorne/
- [2] https://gemini.pl/poradnik/artykul/testy-skorne-a-badanie-przeciwcial-przy-badaniu-na-alergie-jakie-sa-roznice/
- [3] https://dimedic.eu/pl/wiedza/testy-alergiczne-z-krwi-platkowe-czy-wziewne-rodzaje
- [4] https://www.testdna.pl/ile-kosztuja-testy-na-alergie-z-krwi-i-czy-ich-wykonywanie-jest-wiarygodne/
- [5] https://lekarzebezkolejki.pl/blog/rodzaje-testow-alergicznych-jaki-test-na-alergie-wykonac/w-3578
- [6] https://diagnosis.pl/rodzaje-testow-alergicznych
- [8] https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/112197,jaka-jest-zaleznosc-miedzy-testami-skornymi-a-oznaczeniem-miana-swoistych-przeciwcial-ige-w-surowicy-krwi
- [9] https://alergo-diagnostics.pl/czeste-pytania,czy-badania-z-krwi-sa-lepsze-od-testow-skornych,4
StrefaOpiekunki.pl to portal dedykowany świadomemu rodzicielstwu, gdzie ekspertka wiedza łączy się z codziennymi doświadczeniami rodzin. Tworzymy treści wspierające rodziców i opiekunów w podejmowaniu przemyślanych decyzji dotyczących opieki, rozwoju i wychowania dzieci.